සීලය

හැඳින්වීම

බුදුදහමේ සීලය වර්ග කරන්නේ එකම ක්‍රමයකට නොවේ. ගිහියෙකු සමාදන් වන පන්සිලේ සිට අභිධර්මයේ චෛතසික විශ්ලේෂණය සහ විසුද්ධිමග්ගයේ ඒකවිධ-පංචවිධ ක්‍රමය දක්වා, එකම ධර්මය කෝණ කිහිපයකින් බෙදා ඇත. මේ ලිපිය ඒවා මට්ටම් පහකට, සරලයේ සිට සංකීර්ණය දක්වා පෙළගස්වයි.

අවධානය ථේරවාද පාලි සම්ප්‍රදායයයි. මහායාන වර්ගීකරණය අවසානයේ සංසන්දනයට පමණක් දක්වේ. සූත්‍ර අංක SuttaCentral ක්‍රමයට ය.

සීලය යනු කුමක්ද?

විසුද්ධිමග්ගයට අනුව, සීලය යනු පාණාතිපාතාදියෙන් වැළකෙන තැනැත්තාගේ හෝ වත්පිළිවෙත් පිරියන තැනැත්තාගේ සිතේ ඇති චේතනාදී ධර්මයි. එනම් සීලය යනු නීති ලේඛනයක් නොව, සිතේ පවතින තත්ත්වයකි. විසුද්ධිමග්ගය සීලය විමර්ශනය කරන්නේ ප්‍රශ්න හතකිනි: කිං සීලං, කේනට්ඨේන සීලං, ලක්ඛණාදිය, ආනිසංස, කතිවිධං, සංක්ලේසය සහ වෝදානය.

නිරුක්තිය: ඇයි "සීල"?

"සීල" යන්න සීලන අර්ථයෙන් යෙදේ. වෛයාකරණයෝ මෙහි අර්ථ දෙකක් පමණක් පිළිගනිති:

• සමාධාන: කායකර්මාදිය සුසීල් බව නිසා නොවිසිරී එක්ව පැවැතීම.
• උපධාරණ: කුසල ධර්මයන්ට පිහිටීමේ අවස්ථාව, අඩිතාලම.

"සීල = සිරස (සිර)" හෝ "සීතල" වැනි වෙනත් නිරුක්ති ඇතැමුන් දෙන බව විසුද්ධිමග්ගය සඳහන් කරයි.

ලක්ෂණ, රස, පච්චුපට්ඨාන, පදට්ඨාන

"කිං සීලං?" සීලයේ ස්වභාව හතර

පටිසම්භිදාමග්ගයේ මේ හතර විසුද්ධිමග්ගය උපුටා විස්තර කරයි:

මූලාශ්‍රය: පටිසම්භිදාමග්ගය I 44; විසුද්ධිමග්ගය I.17–22.

මට්ටම 1: සමාදන් වන සිල් කට්ටල

සරලම මට්ටමේදී සීලය හඳුනාගන්නේ ශික්ෂාපද ගණනෙනි: ගිහියාට 5, පොහොය දිනයට 8, සාමණේරයාට 10, භික්ෂුවට 227, භික්ෂුණියට 311. විසුද්ධිමග්ගයේ "භික්ඛු, භික්ඛුනී, අනුපසම්පන්න, ගහට්ඨ සීල" යන චතුෂ්කය මේ වර්ගීකරණයමයි.

පංච, අෂ්ටාංග, දස සිල් එකක් තුළ අනෙක ඇතුළත් වන පෙළක් වන අතර (දසසීලය සාමණේරයන්ගේද සීලයයි), පැවිදි ප්‍රාතිමෝක්ෂය වෙනම නීති පද්ධතියකි.

ගිහි සිල්: පංච, අෂ්ටාංග, දස

• පංචසීලය ගිහියාගේ නිත්‍ය සීලයයි. AN 8.39 (අභිසන්ද සූත්‍රය) මේ සිල් පහ "මහාදාන පහ" ලෙස හඳුන්වයි: සත්වයන්ට භයයෙන් තොර බව දෙන දානයකි.
• අෂ්ටාංග උපෝසථය අරහතුන් අනුකරණය කරමින් එක් දිනකට සමාදන් වන සීලයයි (AN 8.41). මෙය විසුද්ධිමග්ගයේ "කාලපරියන්ත සීලය"ට හොඳ නිදසුනකි (විසුද්ධිමග්ගය උදාහරණයක් නම් නොකරයි). මේ අටට මේත්‍රී භාවනාව එකතු කළ නවාංග උපෝසථය AN 9.18 හි එයි.
• දසසීලය සාමණේර සාමණේරීන්ගේ සීලයයි (ඛුද්දකපාඨය 2). විසුද්ධිමග්ගයට අනුව හැකි ගිහියාටද සිල් දහය නිත්‍ය වශයෙන් රැකිය හැක.
• ආජීවඅෂ්ටමක සීලය යනු කායික දුශ්චරිත 3, වාචසික දුශ්චරිත 4 සහ මිථ්‍යා ආජීවයෙන් වැළකීමයි. විසුද්ධිමග්ගයේ (I.27) එය භික්ෂුවගේ "ආදිබ්‍රහ්මචරියක සීලය"ට දෙන නමකි (මට්ටම 5 බලන්න). ගිහියන් එය වෙනම සිල් කට්ටලයක් ලෙස සමාදන් වීම පසුකාලීන සම්ප්‍රදායකි.

පැවිදි සිල්: ප්‍රාතිමෝක්ෂ වර්ග අට

ප්‍රාතිමෝක්ෂයට පිටතින් ඛන්ධකවල වත් සහ කුඩා ශික්ෂාපද සිය ගණනක් ඇත. අනෙකුත් ඉන්දියානු විනය සම්ප්‍රදායවල ගණන වෙනස් ය. මූලාශ්‍ර: සුත්තවිභංගය (ATI), භික්ෂුණී පාටිමෝක්ඛය, විසුද්ධිමග්ගය I.40.

මට්ටම 2: සූත්‍ර පිටකයේ වර්ගීකරණ

සූත්‍රවල සීලය වර්ග වන්නේ ශික්ෂාපද ගණනින් නොව, මාර්ගයේ කොටසක් ලෙසයි. සීලය ත්‍රිශික්ෂාවේ පළමු ශික්ෂාව වන අතර, අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ අංග තුනක් වේ.

ධම්මදින්නා භික්ෂුණිය පෙන්වා දෙන්නේ ස්කන්ධ තුන ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයට ඇතුළත් නොවන බවත්, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ස්කන්ධ තුනට ඇතුළත් වන බවත් ය (MN 44).

සූත්‍ර ගත වර්ගීකරණ හය

චූළ, මජ්ඣිම සහ මහා සීල

බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රයේ මේ කොටස් තුන සරලයේ සිට සූක්ෂ්මය දක්වා යයි:

1. චූළ සීලය: ප්‍රාණඝාතය, සොරකම, අබ්‍රහ්මචරියාව සහ වාචසික දුශ්චරිත හතරෙන් වැළකීම. එයට බීජ හා පැළ විනාශ කිරීමෙන් වැළකීම, සහ විකාල භෝජනය, නැටුම් ගී බැලීම, මල් සුවඳ විලවුන් දැරීම, උස් මහ ආසන, රන් රිදී පිළිගැනීම වැනි සාමණේර ශික්ෂාපදවලට සමාන වැළකීම් ද, අමු ධාන්‍ය, අමු මස්, දාස දාසී, ඉඩකඩම් පිළිගැනීමෙන් වැළකීම ද ඇතුළත් ය.
2. මජ්ඣිම සීලය: එම වැළකීම්ම විස්තරාත්මකව: භාණ්ඩ රැස් කිරීම, විනෝදාස්වාද, සුඛෝපභෝගී ආසන, තිරශ්චීන කථා, වාද, පණිවිඩ ගෙනයාම සහ කුහනාදිය.
3. මහා සීලය: අංග ලක්ෂණ, නිමිත්ත, සිහින විග්‍රහ කිරීම වැනි "තිරශ්චීන විද්‍යා" මගින් වන මිථ්‍යා ආජීවයෙන් වැළකීම. විසුද්ධිමග්ගය ආජීවපාරිසුද්ධි සීලය විස්තර කරන්නේ ආජීවය හේතුවෙන් පැනවූ ශික්ෂාපද හය සහ කුහනාදී පහ මුල් කරගෙන, මේ මහාසීල කොටස ද (I.83) එයට ඇතුළත් කරමිනි.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ සීලය හඳුන්වන්නේ පෘථග්ජනයෙකු තථාගතයන්ගේ ගුණ කියන විට සඳහන් කරන "අප්පමත්තක, ඕරමත්තක, සීලමත්තක" (සුළු, පහළ, සීලය පමණක් වන) කරුණු ලෙසයි (DN 1 §7, §27). තථාගතයන් සැබෑ ලෙස වර්ණනා කළ යුත්තේ ගැඹුරු, දුර්දර්ශ, තර්කයට ගෝචර නොවන ධර්ම නිසා ය (DN 1 §28 සිට; එම වාක්‍යය §37, §52, §73, §104 හි නැවත එයි): දෘෂ්ටි 62 ඒවායේ පදනම සහ පරලෝක ගතිය සමඟ දැනගැනීම, ඒවා ඉක්මවූ දෙයද දැන එම දැනීමත් නොඅල්ලාගැනීම, වේදනාවල සමුදය, අත්ථංගමය, ආස්වාදය, ආදීනවය, නිස්සරණය දැක අනුපාදා විමුක්ත වීම. අට්ඨකථාව කියන්නේ සීලය සමාධියේත්, සමාධිය ප්‍රඥාවේත් උසස් බවට නොපැමිණෙන නිසා "සුළු" යැයි කී බවයි. මූලාශ්‍රය: DN 1, භික්ෂු බෝධි පරිවර්තනය (ඡේද අංක එහි ක්‍රමයට) සහ පාලි පාඨය (SuttaCentral).

ආර්යකාන්ත සීලයේ ගුණ අට

SN 55 හි සෝතාපන්නයාගේ සීලය විස්තර කරන්නේ විශේෂණ අටකිනි: අඛණ්ඩ (නොකැඩුණු), අඡිද්ද (සිදුරු නැති), අසබල (පැලැණි නැති), අකම්මාස (කැලේළි නැති), භුජිස්ස (තෘෂ්ණාවට දාස නොවූ), විඤ්ඤුප්පසත්ථ (නුවණැත්තන් පසසන), අපරාමට්ඨ (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීන්ගෙන් නොඅල්ලාගත්), සමාධිසංවත්තනික (සමාධියට හේතු වන). මෙහි පළමු සතර කිලිටි වීම පිළිබඳ විස්තරය "සංක්ලේශය සහ වෝදානය" කොටසේ එයි.

මූලාශ්‍ර: DN 1 බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රය (භික්ෂු බෝධි), DN 1 පාලි සහ පරිවර්තනය (SuttaCentral), SN 55.1.

මට්ටම 3: අභිධර්ම විශ්ලේෂණය

අභිධර්මයේ පිළිතුර පැහැදිලිය: සීලය චෛතසික ධර්මයකි (සිත සමඟ උපදින ධර්ම), කයේ හෝ වචනයේ ක්‍රියාකලාපය (විඤ්ඤත්ති රූපය) නොවේ. ප්‍රධාන ධර්ම වන්නේ විරති චෛතසික තුන සහ චේතනාවයි; සංවර සීලයට සති, ඤාණ, ඛන්ති, වීරිය ද අයත් ය (විසුද්ධිමග්ගය I.17–18).

ධම්මසංගණිය: විරතියේ පර්යාය පදමාලාව

ලෝකෝත්තර කුසල් සිතේ සම්මා කම්මන්තය අර්ථ දක්වන්නේ මෙසේය:

යා තස්මිං සමයේ තීහි කායදුච්චරිතේහි ආරති විරති පටිවිරති වේරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වේලාඅනතික්කමෝ සේතුඝාතෝ සම්මාකම්මන්තෝ මග්ගංගං...

මේ පදමාලාවේ අර්ථය පහත වගුවේ අට්ඨසාලිනී අනුව විස්තර කෙරේ. සම්මා වාචාව (වචී දුශ්චරිත 4) සහ සම්මා ආජීවය (මිථ්‍යා ආජීවය) සඳහාද එම රටාවම යොදේ. මජ්ඣිම නිකායේ මහාචත්තාරීසක සූත්‍රයේ (MN 117) ලෝකෝත්තර සම්මා වාචාවද "ආරති විරති පටිවිරති වේරමණී" යන පදවලින්ම අර්ථ දැක්වේ.

"විරති පටිවිරති" යනු වර්ග දෙකක් නොවේ. එය එකම විරති චෛතසිකය හඳුන්වන පර්යාය පදමාලාවක කොටසකි. "පටි" උපසර්ගයෙන් මෙහි "විරතියේ විරුද්ධ පැත්ත" යන අර්ථයක් නොදෙයි.

ඇයි මෙතරම් පර්යාය පද? එකම ධර්මය අංශ කිහිපයකින් අවබෝධ කරවීම අභිධර්මයේ සාමාන්‍ය ක්‍රමයයි. ආරති, විරති, පටිවිරති ඇලීම ඉවත් වීම දක්වයි; වේරමණී පාපය නැසීම දක්වයි; අකිරියා ආදී පද ක්‍රියාව නොවීම දක්වයි; සේතුඝාතය හේතුවම නැසීම දක්වයි. උදාහරණයක් ලෙස, පන්සිල් පාඨයේ එන "පාණාතිපාතා වේරමණී සික්ඛාපදං" යන්නේ වේරමණී පදයද මේ පදමාලාවටම අයත් ය.

විභංගය: සික්ඛාපද විභංගය (14 වන පරිච්ඡේදය)

පන්සිල් ශික්ෂාපදයක් යනු කුමක්දයන්නට විභංගය පිළිතුරු තුනක් දෙයි:

ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථාව මෙය උපුටා දක්වමින් පැහැදිලි කරන්නේ, සමාදන් වන වේරමණිය කාමාවචර කුසල් සිත් සමඟ යෙදෙන විරතිය බවයි. ලෝකෝත්තර වේරමණියක්ද ඇතත්, එය "සමාදියාමි" කියා සමාදන් වන දෙයක් නොවේ.

ලෝකෝත්තර වේරමණිය

ලෝකෝත්තර වේරමණිය යනු ආර්ය මාර්ග සහ ඵල සිත් අටේ යෙදෙන විරති තුනයි: සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව. එය සමාදන් වන දෙයක් නොව, මාර්ග චිත්තය පවතින විට ස්වයංක්‍රීයව උපදින මාර්ගාංගයකි.

සූත්‍ර මූලය: මහාචත්තාරීසක සූත්‍රය (MN 117) සම්මා වාචා, කම්මන්ත, ආජීව යන සෑම එකක්ම දෙකට බෙදයි: පින් පසුපස යන, උපධියට විපාක දෙන සාස්‍රව වර්ගය; සහ ආර්ය සිතින්, අනාස්‍රව සිතින් ආර්ය මාර්ගය වඩන්නාගේ විරතිය වන ආර්ය, අනාස්‍රව, ලෝකෝත්තර, මාර්ගාංග වර්ගය. දෙවැන්න අර්ථ දැක්වෙන්නේ "ආරති විරති පටිවිරති වේරමණී" පදමාලාවෙනි. ධම්මසංගණියද ලෝකෝත්තර කුසල් සිතේ විරතිය "මග්ගංගං මග්ගපරියාපන්නං" ලෙස හඳුන්වයි.

මාර්ග හා ඵල අතර වෙනස: මාර්ග සිතේ විරතිය කෙලෙස් සිඳින කාර්යය කරයි. ඵල සිතේ විරතිය එයින් සංසිඳුණු තත්ත්වයයි. විසුද්ධිමග්ගයේ ත්‍රිකයේ ඵලය සමඟ යෙදෙන සීලය පටිප්පස්සද්ධ ලෙස හඳුන්වන්නේ ඒ නිසා ය.

කුමන මාර්ගයකින් කුමක් සිඳේද: විසුද්ධිමග්ගය (XXII.75) දක්වන ක්‍රමය මෙසේ ය:

සුරාපානයෙන් වැළකීම කර්මපථයක් නොවන බැවින් මේ වගුව පන්සිල් පහම ආවරණය නොකරයි. SN 55 හි අට්ඨකථාව "ආර්යකාන්ත" යන්න පැහැදිලි කරන්නේ, ආර්යයන් භවාන්තරයකදීත් පන්සිල් නොකඩන බැවින් ඒවා ආර්යයන්ට ප්‍රිය බවයි.

විරති චෛතසික තුන උපදින ආකාරය

අභිධම්මත්ථසංගහය වැනි පසුකාලීන සංග්‍රහවලට අනුව, විරති තුන සෝභන චෛතසික අතර වේ. ඒවා උපදින්නේ කාමාවචර කුසල් සිත් අටේද ලෝකෝත්තර සිත්වලද පමණි:

විරති උපදින්නේ ඉහත සිත්වල පමණක් බැවින් අරහතුන්ගේ ක්‍රියා සිත්වල විරති නැත (අභිධම්මත්ථසංගහය II.29). සාමාන්‍යයෙන් දෙන පැහැදිලි කිරීම නම්, වැළකිය යුතු කෙලෙසක් එහි ඉතිරි නැති බවයි.

විරති වර්ග තුන: අට්ඨකථා උදාහරණ

මූලාශ්‍රය අට්ඨසාලිනීයයි (කාමාවචර කුසල, විරති විග්‍රහය); මජ්ඣිම සහ සංයුත්ත අට්ඨකථාවලද එයි.

• සම්පත්ත විරතිය: සිල් සමාදන් නොවී සිටියදී, වරදට අවස්ථාව පැමිණි විට තම වයස, කුලය, උගත්කම ආදිය සලකා වැළකීම. උදාහරණය ලංකාවේ චක්කන උපාසකයා ය. ඔහු කුඩා කාලයේ, මවගේ රෝගයට වෛද්‍යවරයෙකු නැවුම් හාවෙකුගේ මස් නියම කළද, ඔහු අල්ලාගත් හාවා නිදහස් කළේය. පසුව සත්‍යක්‍රියාවකින් මව සුවපත් වූවා යැයි කියැවේ.
• සමාදාන විරතිය: සිල් සමාදන් වූ නිසා, ජීවිතයට අනතුරක් වුවද නොකඩ කර රැකීම. උදාහරණය උත්තරවඩ්ඩමාන පර්වතයේ විසූ උපාසකයා ය. අම්බරිය විහාරයේ පිංගල බුද්ධරක්ඛිත ස්ථවිරයන්ගෙන් සිල් සමාදන් වූ ඔහු, නැතිවූ ගවයෙකු සොයමින් සිටියදී මහා සර්පයෙකු ඔහු වෙළාගත්තේය. තියුණු වෑයෙන් එහි හිස සිඳීමට තුන්වරක් සිතුවද, "ජීවිතය අත්හරිමි, ශික්ෂාපදය නොවේ" කියා වෑය වනයට විසි කළේය; එවිට සර්පයා ඔහු අත්හැරියේය.
• සමුච්ඡේද විරතිය: ආර්ය මාර්ග චිත්තය සමඟ උපදින විරතියයි. එතැන් පටන් "සතෙකු මරමි" යන සිතවත් නූපදී. සෝතාපන්න ආදී ආර්යයන්ගේ විරතිය මෙයයි.

කථාවත්ථුව: සීලය පිළිබඳ වාද

කථාවත්ථුවේ X වන වග්ගය සීලය රූපයක් හෝ ස්වයංක්‍රීය දෙයක් යැයි කියන වෙනත් නිකායවල මත ප්‍රතික්ෂේප කරයි:

මාර්ගාංග තුනක් (වාචා, කම්මන්ත, ආජීව) රූපයක් යැයි කියන මහීශාසක, සම්මිතීය සහ මහාසංඝික මතයද කථාවත්ථුව (X.2) ප්‍රතික්ෂේප කරයි. අධ්‍යාය අංක මූලාශ්‍රයේ ක්‍රමයට ය. "ථේරවාද ස්ථාවරය" තීරුව සංක්ෂිප්ත අර්ථකථනයකි; X.8 සහ X.9 හි තර්ක කථාවත්ථුව X.7 සහ VII.5 හි තර්කම නැවත යොදයි.

මූලාශ්‍ර: Points of Controversy (Kathavatthu, PTS), ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථාව, වේරමණී විග්‍රහය, සම්මා කම්මන්ත, ධම්මසංගණි පාඨය.

මට්ටම 4: පටිසම්භිදාමග්ගයේ සීලමය ඤාණ නිද්දේසය

පටිසම්භිදාමග්ගයේ මහාවග්ගයේ ඤාණකථාවේ දෙවන ඤාණය (සීලමය ඤාණය) සීලය කෝණ කිහිපයකින් විග්‍රහ කරයි. විසුද්ධිමග්ගයේ වර්ගීකරණ වලින් බොහෝ ගණනක් උපුටා ගන්නේ මෙතැනිනි. පාඨය පාරිසුද්ධි සීල පහෙන් ඇරඹේ.

පටිසම්භිදාමග්ගයට අනුව ලාභාදිය නිසා සීමා වූ සපරියන්ත සීලය ඛණ්ඩ, ඡිද්ද, සබල, කම්මාස වන අතර සමාධියට හේතු නොවේ; අපරියන්ත සීලය ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධයි. මෙය "සීලයේ කිලිටි වීම" කොටසට සෘජුව සම්බන්ධ වේ.

තීණි සීලානි: කුසල, අකුසල, අබ්‍යාකත

ලෝකයේ "සීල" යන්න ස්වභාවය හෝ පුරුද්ද යන අර්ථයෙන්ද යොදයි: සුඛසීලයා, කලහසීලයා. එම පර්යායයෙන් පටිසම්භිදාමග්ගය සීල තුනක් දක්වයි. විසුද්ධිමග්ගය අකුසල සීලය මෙහි අදහස් කරන සීලයේ ලක්ෂණයට නොගැළපෙන බැවින් එය බැහැර කරයි.

පාරිසුද්ධි සීල පහ: සාමණේරයාගේ සිට බුදුරජාණන් වහන්සේ දක්වා

පහානාදී පංචකය: අදියර 47

පහාන, වේරමණී, චේතනා, සංවර, අවීතික්කම යන පහම එක් එක් අදියරට යොදයි. එනම් සීලයට සමාධි සහ ප්‍රඥා මට්ටම්ද ඇතුළත් ය.

පහානය වෙනම ධර්මයක් නොව, අකුසලය නූපදීම පමණකි. එය කුසලයට අඩිතාලම වන නිසාත්, සිත නොසෙලවී තබන නිසාත් "සීල" යැයි කියේ. ඉතිරි හතර එකම මොහොතේ සිත පවතින ආකාර හතරකි.

එක් උදාහරණයකින් පහම: පන්සිල් සමාදන් වූ කෙනෙකුගේ අතට මදුරුවෙකු වැසුණු විට:

1. සංවරය: සිහියෙන් අත නැවැත්වීම, එනම් දොරටුව වැසීම.
2. වේරමණිය: "නොමරමි" යනුවෙන් වැළකී සිටින චෛතසිකය.
3. චේතනාව: එම වැළකීම සමඟ ඇති කුසල චේතනාව, එනම් කර්මය.
4. අවීතික්කමය: කයින් ශික්ෂාපදය නොඉක්මවීම.
5. පහානය: එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රාණඝාත චිත්තය නූපදීම.

වේරමණිය නිශ්චිත දුශ්චරිතයකින් වැළකීමයි; සංවරය ඉන්ද්‍රිය සහ සිත යන දොරටු ආරක්ෂා කරන සමස්ත ආකල්පයයි. වේරමණිය සක්‍රීය චෛතසිකයක් වන අතර, පහානය එයින් ලැබෙන ප්‍රතිඵලයයි.

පහානාදී ගණන් කිරීමට පෙර පටිසම්භිදාමග්ගය මේ අදියර 47ම "සංවරට්ඨෙන සීලං, අවීතික්කමට්ඨෙන සීලං" (සංවර අර්ථයෙන් සීලය, නොඉක්මවීමේ අර්ථයෙන් සීලය) ලෙසද ගණන් කරයි. එහි නිගමනය මෙසේ ය: සංවර පාරිශුද්ධිය අධිසීලය; එයින් නොවිසිරෙන සිත අධිචිත්තය; දෙකම නිවැරදිව දැකීම අධිප්‍රඥාවයි. ඤාණයේ නමම අර්ථ දැක්වෙන්නේ "සුත්වාන සංවරේ පඤ්ඤා සීලමයේ ඤාණං" යනුවෙනි: ඇසීමෙන් පසු සංවරය පිළිබඳ ඇතිවන ප්‍රඥාව සීලමය ඤාණයයි.

මූලාශ්‍ර: පටිසම්භිදාමග්ගය, සීලමය ඤාණ නිද්දේසය (SuttaCentral), විසුද්ධිමග්ගය, පළමු පංචකය, විසුද්ධිමග්ගය, දෙවන පංචකය.

මට්ටම 5: විසුද්ධිමග්ගයේ සම්පූර්ණ වර්ගීකරණය

බුද්ධඝෝෂ හිමියන් සූත්‍ර, විනය, අභිධර්ම සහ පටිසම්භිදාමග්ගයේ වර්ගීකරණ එක් ක්‍රමයකට ගලපයි: ඒකවිධයේ සිට පංචවිධය දක්වා කට්ටල 19ක්. එකම සීලය මේ කට්ටල සියල්ලටම එකවර වැටේ; වෙනස වන්නේ බලන කෝණය පමණි.

ද්විවිධ (යුගල 7)

විසුද්ධිමග්ගය (I.27) AN 5.21 උපුටා දක්වමින්, ආභිසමාචාරික ධර්මය නොපිරවා ආදිබ්‍රහ්මචරියක ධර්මය පිරිය නොහැකි බව කියයි. දැනට ඇති AN 5.21 පාඨයේ දාමය නම්: ආභිසමාචාරික ධර්මය → සේඛ ධර්මය → සීල → සම්මාදිට්ඨිය → සම්මාසමාධිය.

ත්‍රිවිධ (ත්‍රික 5)

චතුර්විධ (චතුෂ්ක 4)

චතුපාරිසුද්ධි සීලය

චතුපාරිසුද්ධි සීලය විසුද්ධිමග්ගයේ පළමු පරිච්ඡේදයේ විශාලම කොටසයි (I.42–130). සීල හතර එකිනෙක සම්පූර්ණ වන්නේ වෙනස් ඉන්ද්‍රියයකිනි:

විසුද්ධිමග්ගය (I.18) පච්චය පරිභෝගය ඤාණ සංවරයටත්, ආජීව පාරිසුද්ධිය වීර්ය සංවරයටත් අයත් කරයි. සීල හතර පිරිසිදු වන්නේ ද වෙනස් ආකාර හතරකිනි (I.126): පාතිමොක්ඛ සංවරය දේශනාවෙන්, ඉන්ද්‍රිය සංවරය සංවරයෙන්, ආජීව පාරිසුද්ධිය ධාර්මික සෙවීමෙන් (පරියේට්ඨි), පච්චය සන්නිස්සිත සීලය ප්‍රත්‍යවේක්ෂාවෙන්.

පරිභෝග හතර (I.125–129): සිවුපසය භාවිත කරන ආකාර හතරකි: සොරා මෙන් භාවිතය (දුස්සීලයාගේ), ණයට ගත් ලෙස භාවිතය (ප්‍රත්‍යවේක්ෂා නොකර භාවිතය), උරුමයක් ලෙස භාවිතය (සේඛයන්ගේ), හිමිකරු ලෙස භාවිතය (අරහතුන්ගේ).

පංචවිධ (පංචක 2)

මේ දෙකම පටිසම්භිදාමග්ගයෙන් ගත්තකි. විස්තර මට්ටම 4 හි ය.

මූලාශ්‍ර: විසුද්ධිමග්ගය I, සීලනිද්දේසය (පාලි සහ Ñāṇamoli පරිවර්තනය).

සීලයේ කිලිටි වීම සහ පිරිසිදු වීම

විසුද්ධිමග්ගයට අනුව සීලයේ සංක්ලේශය ඛණ්ඩාදි භාවයයි; වෝදානය අඛණ්ඩාදි භාවයයි. කිලිටි වීමට මාර්ග දෙකක් ඇත: ලාභ, යස ආදිය නිසා ශික්ෂාපද කඩීම සහ සප්තවිධ මෛථුන සංයෝගය.

කිලිටි වීමේ ආකාර හතර

සප්තවිධ මෛථුන සංයෝගය (AN 7.50)

සෘජු මෛථුනයේ නොයෙදී සිටින තැනැත්තාගේ බ්‍රහ්මචරියාවද මේ කරුණු හතෙන් එකකින් කිලිටි වේ. එයට ඇලීම, එය පතීම, එයින් තෘප්තියක් ලැබීම මෙහි කරුණයයි:

1. කාන්තාවකගේ සුවඳ කැවීම, අතුලීම, නාවීම ඉවසීම
2. කාන්තාවන් සමඟ සිනාසීම, සෙල්ලම් කිරීම
3. ඇසට ඇස ගැටී බැලීම
4. බිත්තියකට එපිටින් කාන්තා හඩ ඇසීම
5. පෙර කාන්තාවන් සමඟ කළ සිනා, කතා, සෙල්ලම් සිහි කිරීම
6. පස්කාම ගුණයෙන් සැප විඳින ගෘහපතියකු දකිමෙන් තෘප්ති වීම
7. දෙවියකු වීම පතා බ්‍රහ්මචරියාව හැසිරීම

හත්වන කරුණ ද්විවිධයේ තෘෂ්ණානිස්සිත සීලයට ගැළපේ.

පිරිසිදු වන ආකාරය

• සියලු ශික්ෂාපද නොකඩවීම; කැඩුණු විට පිළියම් කළ යුත්තට පිළියම් කිරීම.
• මෛථුන සංයෝග හත නැති කිරීම.
• ක්‍රෝධ, උපනාහ, මක්ඛ, පළාස, ඉර්ෂ්‍යා, මාත්සර්ය, මායා, ශාඨ්‍ය, මාන, ප්‍රමාදය වැනි පාප ධර්ම නූපදීම (MN 7).
• අල්පේච්ඡතාව, සන්තුෂ්ටිය, සල්ලේඛය වැනි ගුණ උපදීම (MN 24).

එසේ පිරිසිදු වූ සීලය අඛණ්ඩ, අඡිද්ද, අසබල, අකම්මාස වනවා පමණක් නොව, භුජිස්ස, විඤ්ඤුප්පසත්ථ, අපරාමට්ඨ සහ සමාධිසංවත්තනික ද වේ. එනම් එය SN 55 හි ආර්යකාන්ත සීලයයි.

මේ පිරිසිදුම සපුරා ගන්නේ ක්‍රම දෙකකිනි: සීල විපත්තියේ ආදීනවය (AN 5.213 හි දුස්සීලයාගේ ආදීනව පහ) දැකීම, සහ සීල සම්පත්තියේ ආනිසංස දැකීම.

මූලාශ්‍ර: විසුද්ධිමග්ගය I.143–160, AN 7.47/7.50 මේථුන සූත්‍රය.

සීලයේ ඵල සහ මාර්ගයේ ස්ථානය

සීලයේ අරමුණ සීලයම නොවේ. AN 10.1 හි ආනන්ද ස්ථවිරයන් "කුසල සීලයේ අරමුණ කුමක්ද?" යැයි ඇසූ විට බුදුරජාණන් වහන්සේ හේතුඵල දාමයක් දේශනා කලහ.

විනයේ පරිවාරයද විනයයේ සිට අනුපාදා පරිනිබ්බාණය දක්වා සමාන දාමයක් දක්වයි. විසුද්ධිමග්ගය එය ලෞකික සීලය භව නිස්සරණයට සම්භාර වන ආකාරය පෙන්වීමට උපුටා දක්වයි.

ආනිසංස පහ සහ ආදීනව පහ

DN 16 සහ AN 5.213 සීලවතාගේ ආනිසංස පහක් සහ දුස්සීලයාගේ ආදීනව පහක් පෙළගස්වයි (පළමු හතර මෙලොව, පස්වැන්න මරණින් මතු):

MN 6 ආකංකේය්ය සූත්‍රය සබ්‍රහ්මචාරීන්ට ප්‍රිය වීමේ සිට ආස්‍රවක්ෂය දක්වා සියලු පැතුම් සීලය සම්පූර්ණ කිරීම මත රඳා පවතින බව කියයි.

විසුද්ධිමග්ගය (I.24) සීලය සගයට නගින පඩිපෙළ ලෙසත්, නිර්වාණ නගරයට ඇතුළුවන දොරටුව ලෙසත්, සුළඟට විරුද්ධවද හමන සුවඳ ලෙසත් ගාථාවලින් වර්ණනා කරයි. ආදීනව පැත්තෙන් (I.154–158), දුස්සීලයා හණ රෙද්දකට, අසූචි වළකට, සොහොනේ දැවුණු දර කොටයකට, ගව රැළක් අතර බූරුවෙකුට උපමා කරයි; අග්ගික්ඛන්ධෝපම සූත්‍රයද (A IV 128) එහි උපුටා දැක්වේ.

මූලාශ්‍ර: AN 10.1 (SuttaCentral), AN 5.213 (SuttaCentral), විසුද්ධිමග්ගය I.23 සහ I.32.

සංසන්දනය: සීල පාරමිතාව සහ මහායාන ත්‍රිවිධ සීලය

ථේරවාදයේද, විසුද්ධිමග්ගයේ හීන-මජ්ඣිම-පණීත ත්‍රිකයේ එක් අර්ථයකට අනුව (I.33), පණීත සීලය වන්නේ සියලු සත්වයන්ගේ විමුක්තිය පිණිස වන පාරමිතා සීලයයි. මහායානය මෙම අවධානය වෙනම ත්‍රිකයක් බවට පත් කරයි.

ථේරවාදය: සීල පාරමිතාව

• දස පාරමිතාවන්ගෙන් දෙවැන්න සීලයයි. චරියාපිටකයේ සීල පාරමිතා කොටස භූරිදත්ත, ශංඛපාල වැනි චරිත මගින් එය විස්තර කරයි: පීඩා කළද සීලය නොකඩවීම.
• චරියාපිටක අට්ඨකථාවේ ධම්මපාල හිමියන් සෑම පාරමිතාවක්ම මට්ටම් තුනකට බෙදයි: පාරමී, උපපාරමී, පරමත්ථපාරමී. එසේ සීලයද මට්ටම් තුනකින් පිරේ.

මහායානය: බෝධිසත්ත්වභූමියේ ත්‍රිවිධ සීලය

මේ ත්‍රිකයේ ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය, සම්ප්‍රදායිකව අසංග හෝ මෛත්‍රේයට ආරෝපණය කෙරෙන යෝගාචාරභූමියට අයත් බෝධිසත්ත්වභූමියේ ශීලපටලයයි. Zimmermann ට අනුව මේ ත්‍රිවිධ බෙදීම එහි සම්පාදකයන්ගේ නව නිර්මාණයකි. චීන මහායානයේ "බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රය" බෝධිසත්ත්ව ශික්ෂාපද වෙනම කට්ටලයක් දෙයි; එය දීඝ නිකායේ බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රය (DN 1) සමඟ නම පමණක් සමාන වෙනත් ග්‍රන්ථයකි.

මූලාශ්‍ර: Zimmermann, The Chapter on Right Conduct in the Bodhisattvabhūmi, Bodhisattva Precepts, 84000 ශබ්දකෝෂය.

සාරාංශ සිතියම

ගිහියා සමාදන් වන පන්සිල් සහ විසුද්ධිමග්ගයේ පහාන සීලය වෙනස් දේ දෙකක් නොවේ. එකම වැළකීමක් ගණනක් ලෙස, මාර්ගාංගයක් ලෙස, චෛතසිකයක් ලෙස, අනතුරුව කෝණ 19ක සම්පූර්ණ වර්ගීකරණයක් ලෙස බැලීමකි.

මූලාශ්‍ර

මෙම ලිපිය සකස් කිරීමේදී විවෘත කර කියවූ පිටු:

• විසුද්ධිමග්ගය I, සීලනිද්දේසය (පාලි + Ñāṇamoli)
• විසුද්ධිමග්ගය, පළමු පංචකය
• විසුද්ධිමග්ගය, දෙවන පංචකය
• විසුද්ධිමග්ගය, සංක්ලේශය සහ වෝදානය
• සුත්තවිභංගය (Access to Insight)
• භික්ෂුණී පාටිමෝක්ඛය (ථානිස්සරෝ)
• DN 1 බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රය (භික්ෂු බෝධි)
• DN 1 පාලි සහ පරිවර්තනය (SuttaCentral)
• AN 10.1 කිමත්ථිය සූත්‍රය (SuttaCentral)
• AN 11.1 කිමත්ථිය සූත්‍රය (SuttaCentral)
• MN 44 චූළවේදල්ල සූත්‍රය (SuttaCentral)
• MN 41 සාලේය්යක සූත්‍රය (SuttaCentral)
• MN 78 සමණමුණ්ඩික සූත්‍රය (SuttaCentral)
• SN 55.1 (SuttaCentral)
• AN 3.88–3.90 ත්‍රිශික්ෂා (SuttaCentral)
• AN 5.21 (SuttaCentral)
• AN 5.213 (SuttaCentral)
• පටිසම්භිදාමග්ගය, සීලමය ඤාණ නිද්දේසය (SuttaCentral)
• විසුද්ධිමග්ගය XXII, මාර්ගයෙන් ප්‍රහාණය (§75)
• කථාවත්ථු X.2 (SuttaCentral)
• චක්කන, පාලි නාම ශබ්දකෝෂය (DPPN)
• AN 7.47/7.50 මේථුන සූත්‍රය
• Points of Controversy (කථාවත්ථු, PTS)
• ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථාව, වේරමණී
• සම්මා කම්මන්ත, ධම්මසංගණි පාඨය (Pariyatti)
• Zimmermann, Bodhisattvabhūmi ශීලපටලය
• Bodhisattva Precepts
• 84000 ශබ්දකෝෂය, trividhaṃ śīlaṃ

සූත්‍ර අංක SuttaCentral ක්‍රමයට ය (මේථුන සූත්‍රය PTS ක්‍රමයට AN 7.47 ලෙසද හඳුන්වේ). කිමත්ථිය නමින්ම AN 11.1 ද වෙනම සූත්‍රයක් ඇත; එහි නිබ්බිදා සහ විරාග වෙන් කර දැක්වේ. විසුද්ධිමග්ගයේ පාලි සංස්කරණය (I.23) "a. ni. 11.1" ලෙස යොමු කරන අතර ඤාණමෝලි හිමි A V 1 (= AN 10.1) ලෙස දක්වයි.