පාලි පද කෝෂය

බුදු දහමේ සහ අනෙකුත් පෙරදිග සම්ප්‍රදායන්හි නිතර හමුවන පද, ඒවායේ පාලි සහ සංස්කෘත රූප සමඟ.

11 පදයක් පෙන්වයි

අ

අනත්ත

පාලි anattā

සංස්කෘත anātman

ස්ථිර, නොවෙනස් වන ආත්මයක් නොමැති බව; ත්‍රිලක්ෂණයේ තුන්වැන්න.

අනිච්ච

පාලි anicca

සංස්කෘත anitya

සියලු සංස්කාර නිරන්තරයෙන් හටගෙන නිරුද්ධ වන බව; ත්‍රිලක්ෂණයේ පළමුවැන්න.

ථේරවාද

අවිජ්ජා

පාලි avijjā

සංස්කෘත avidyā

චතුරාර්ය සත්‍යය නොදැනීම; ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදයේ පළමු අංගය. අද්වෛත වේදාන්තයේ ද අවිද්‍යාව මූලික සංකල්පයකි, නමුත් එහි අර්ථය වෙනස් ය.

ථේරවාදවේදාන්ත

ආ

ආත්ම

පාලි attā

සංස්කෘත ātman

ස්ථිර, සැබෑ "මම"; උපනිෂද් දර්ශනයේ මූලික සංකල්පය. බුදු දහම එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

වේදාන්තථේරවාදසම්පූර්ණ ලිපිය →

ආසව

පාලි āsava

සංස්කෘත āśrava

සිත කිලිටි කරන ආශ්‍රව: කාම, භව, අවිජ්ජා. ජෛන දහමේ ආශ්‍රව යනු ආත්මයට (ජීවයට) කර්ම ගලා ඒමයි.

ථේරවාදජෛන

උ

උපාදාන

පාලි upādāna

සංස්කෘත upādāna

දැඩි ලෙස අල්ලා ගැනීම; ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදයේ නවවැනි අංගය.

ථේරවාද

ත

තණ්හා

පාලි taṇhā

සංස්කෘත tṛṣṇā

වේදනාව නිසා හටගන්නා ආශාව: කාම, භව සහ විභව තණ්හා. දුකේ සමුදය ලෙස දෙවන ආර්ය සත්‍යයේ දැක්වේ.

ථේරවාද

න

නිබ්බාන

පාලි nibbāna

සංස්කෘත nirvāṇa

තෘෂ්ණාව නිරුද්ධ වීමෙන් ලැබෙන දුකින් මිදීම; සියලු කෙලෙස් නැසීම.

ථේරවාද

ම

මෙත්තා

පාලි mettā

සංස්කෘත maitrī

සියලු සත්වයන් කෙරෙහි පවත්නා අවෛර, හිතකාමී සිත. සතර බ්‍රහ්ම විහරණයන්ගෙන් පළමුවැන්නයි.

ථේරවාද

ස

සමාධි

පාලි samādhi

සංස්කෘත samādhi

සිතේ එකඟබව (චිත්තස්ස ඒකග්ගතා); ත්‍රිශික්ෂාවේ දෙවැන්න, අධිචිත්ත ශික්ෂාව.

සීල

පාලි sīla

සංස්කෘත śīla

කාය වාචා සංවරය; චේතනාදී ධර්ම. ත්‍රිශික්ෂාවේ පළමුවැන්න, සමාධියට පදනම.